تکنیک FISH (هیبریداسیون درجا با فلورسانس) چیست؟
تکنیک FISH (Fluorescence In Situ Hybridization) یا همان هیبریداسیون درجا با فلورسانس، یکی از پیشرفتهترین و دقیقترین روشهای سیتوژنتیک مولکولی است که برای شناسایی و مکانیابی توالیهای خاص DNA یا RNA بر روی کروموزومها مورد استفاده قرار میگیرد. این تکنیک نقش بسیار مهمی در تشخیص دقیق ناهنجاریهای کروموزومی ایفا میکند و به عنوان یکی از خدمات کلیدی در بهترین آزمایشگاه ژنتیک تبریز انجام میشود.
نحوه عملکرد تکنیک FISH
در این روش از پروبهای (کاوشگرهای) DNA اختصاصی که با رنگهای فلورسنت نشانهگذاری شدهاند، استفاده میشود. هنگامی که این پروبها به نمونه سلولی اضافه میشوند، بهطور اختصاصی به توالی مکمل خود روی کروموزوم متصل میگردند. پس از اتصال، با استفاده از میکروسکوپ فلورسنت میتوان حضور، عدم حضور یا جایگاه این توالیها را با دقت بسیار بالا مشاهده و بررسی کرد.
کاربردهای اصلی آزمایش FISH در ژنتیک پزشکی
تکنیک فیش کاربردهای گستردهای در پزشکی، ژنتیک پیش از تولد و انکولوژی دارد. برخی از مهمترین کاربردهای آن عبارتند از:
- تشخیص ناهنجاریهای کروموزومی عددی و ساختمانی: شناسایی سندرمهای رایج مانند سندرم داون، تریزومی 13 و 18.
- تشخیص پیش از تولد (PND): بررسی نمونههای حاصل از آزمایش آمنیوسنتز در تبریز برای سرعت بخشیدن به نتایج تشخیصی.
- بررسی سندرمهای ریزحذف (Microdeletion): مانند سندرم دیجورج و آنجلمن که با روشهای سیتوژنتیک معمولی قابل مشاهده نیستند.
- تعیین جنسیت جنین: در موارد خاص پزشکی، در کنار آزمایش تعیین جنسیت جنین در تبریز یا تستهای غربالگری مانند آزمایش Cell Free در تبریز کاربرد دارد.
مزایا و اهمیت تکنیک FISH در مقایسه با روشهای سنتی
از مهمترین مزایای تکنیک FISH میتوان به سرعت بالا در آمادهسازی نتایج، عدم نیاز به کشت سلولی طولانیمدت در برخی نمونهها، و دقت فوقالعاده بالا در شناسایی ناهنجاریهای خاص اشاره کرد. همچنین این روش در کنار جلسات مشاوره ژنتیک در تبریز به پزشکان کمک میکند تا بهترین تصمیمگیری را برای مدیریت بارداری یا درمان بیماریها داشته باشند.
همچنین برای زوجهایی که دارای سابقه خویشاوندی هستند، انجام بررسیهای دقیقتر پیش از بارداری و آزمایش ژنتیک ازدواج فامیلی در تبریز در کنار روشهای مولکولی مدرن توصیه میگردد.
دکتر سیدعلی رحمانی
متخصص ژنتیک پزشکی
هیئت علمی دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تبریز
عضو انجمن ژنتیک انسانی امریکا