آزمایش ژنتیک ازدواج فاميلی
پيشرفت هايی كه در سالهاي اخير در ژنتيك انسانی به وقوع پيوسته، دانستههای ما را درباره نقش وراثت در بيماری و سلامت دگرگون ساخته است. امروزه ميليونها خانواده در سراسر جهان با يكي از انواع بيماريهای ژنتيكی درگير هستند. تقريباً در ۳ درصد از بارداری ها، كودكانی مبتلا به يك بيماری با معلوليت مشخص به دنيا می آيند. دانش ژنتيك زمانی كه به صورت صحيح مورد استفاده قرار گيرد مي تواند در ياری رساندن به مردم جهان براي رسيدن به سلامتي نقش حياتی ايفا كند اگر چه اين پيشرفتها تا زماني مورد قبول قرار ميگيرد كه كاربرد آنها برابر و بر پايه موازين اخلاقی و همراه با احترام به شئونات انسانی، عدالت، واكنش، باورها و قوانين همه ملتها و جوامع باشد.
ازدواج فاميلی، ازدواجی است كه در آن زوجين دارای جد یا اجداد مشترک می باشند و بنابراين ژنهای مشابه دارند. در حال حاضر هزاران نوع بيماری ارثی مختلف شناخته شده است كه ممكن است از طريق به ارث رسيدن ژنهای مشترك در پدر و مادر، فرزندان را مبتلا سازند. اين خطر در ازدواج فاميلی به علت وجود ژنهای مشترك، بيشتر خواهد بود. اين بدان معنا نيست كه در ازدواجهای غيرفاميلی هيچگونه خطری وجود ندارد، بلكه احتمال خطر پايين خواهد بود. بنابراين ازدواج های فاميلی احتمال بروز بیماری های مادرزادی ارثی-ژنتیکی را در فرزندان به شکل معنی داری افزایش می دهند.
والدين با فرزندان يا خواهران و برادران با همدیگر را در اصطلاح خويشاوندان درجه اول مينامند. خویشاوندان درجه یک به میزان ۵۰ درصد ژن های کاملا مشابهی دارند. عموها، عمهها، خالهها و دايی ها نسبت به برادرزادهها يا خواهرزادههای خود خويشاوند درجه دوم هستند. در خویشاوندان درجه دو به میزان ۲۵ درصد ژن ها مشابه همدیگرند.
پسرعمو و دخترعموها نسبت به همديگر، دخترخاله و پسرخالهها نسبت به همديگر، دخترعمه و پسر داييها و بالاخره دختردايی و پسرعمه ها نسبت به همديگر فاميل درجه سوم ناميده می شوند و 12.5 درصد ژن مشترك بين آنها وجود دارد.
| درجه خويشاوندي | افراد فاميل | درصد ژنهاي مشترك |
| يك | پدر-مادر- فرزندان- خواهران و برادران | 50 درصد |
| دو | خالهها- دايی ها- عموها- برادر و خواهرزادهها | 25 درصد |
| سه | دخترعمو- پسرعمو، دخترخاله- پسرخاله- دخترعمه- پسردایی، دختردايی- پسرعمه | 12.5 درصد |
| چهار | نوه خاله- نوه دايی- نوه عمو- نوه عمه | 6.25 درصد |
| پنج | نتيجه خاله- نتيجه دايی- نتيجه عمو- نتيجه عمه | 3.12 درصد |
| شش | نبيره خاله- نبيره دايی- نبيره عمو- نبيره عمه | 1.56 درصد |
ضريب همخونی واژهای است كه در مشاوره ژنتيكي و برآورد ريسك بروز ناهنجاري ارثی در فرزندان كاربرد زيادی دارد. ضريب همخوني عبارت است از احتمال انتقال ژنهای مشابهي از دو والد به فرزندانشان است به عنوان مثال ضريب همخونی فرزندی كه از ازدواج يك پسرعمو و دخترعمو حاصل ميشود برابر 1/16است. مفهوم اين عدد آن است كه فرزند چنين والدينی از نظر هر ژن خاصی به احتمال 1/16 هموزيگوت است.
| رديف | نوع فاميل | ضريب همخوني فرزند فاميل |
| 1 | درجه يك
|
|
| 2 | درجه دو
|
|
| 3 | درجه سه | 1/16 |
| 4 | درجه چهار | 1/32 |
| 5 | درجه پنج | 1/64 |
همانگونه كه بر همگان واضح است بيماريهای ارثی از جمله مهمترين گروه بيماريهای غيرواگير در بسياری از كشورهاي جهان از جمله جوامع در حال توسعه محسوب ميشود. ولی الان در آمريكا و برخی از كشورهاي اروپايی، ازدواج خويشاوندی از نوع درجه سه مانند دخترعمو- پسرعمو يا دخترخاله- پسرخاله ممنوع شده است و فرهنگ جامعه هم متناسب با آن رشد كرده است. پس ساختار فرهنگی جوامع و باورهاي موجود در خصوص ازدواجهای خويشاوندی موارد بروز بيماريهای ارثی را كه از زمينه ژنتيكی برخوردار هستند تحت تأثير قرار ميدهد. بدين گونه كه ميزان ازدواجهای فاميلی در جوامع اسلامی زياد است و به همين دليل ميزان بروز ناهنجاريی های مادرزادی نیز به طبع آن بیشتر از ازدواجهای غیرفامیلی می باشد.
يك اختلال مادرزادی عبارتست از هر نوع ناهنجاری ساختاری، عملكردی يا بيوشميايی كه به هنگام تولد صرف نظر از اين كه مورد شناسايی قرار گيرد و يا تشخيص داده نشود، در نوزاد وجود داشته باشد.
ازدواجهای خويشاوندی از هزاران سال پيش جزء مهمي از بافت اجتماعي مرسوم در سراسر منطقه خاورميانه، جنوب هند و بين جمعيتهای قبيلهای در سراسر جهان می باشد. اين نوع ازدواجها ميزان تولد كودكان دچار اختلالات توارثی مغلوب را افزايش ميدهد. در زوجهای غيرخويشاوند خطر مردهزايی، مگر دوره نوزادی و يا دوره كودكی و يا ناهنجاريهای شديد مادرزادی در فرزندان ۲/۵درصد است در حاليكه براي زوجهايی كه با هم رابطهی خويشاوندی از نوع درجه سه داشته باشند ميزان خطر تقريباً دو برابر ميشود.
مطالعات نشان ميدهد كه كودكانیکه كه با ناهنجاری مادرزادی متولد می شوند حدود ۳۰ درصد آنان در سال اول زندگی، جان خود را از دست می دهند ، ۴۰ درصد احتمال دارد به صورت موفقيتآميزی تحت درمان قرار گيرند (عمدتاً با روش جراحی) در حدود ۳۰ درصد كه بيشتر هم به دليل نقص ژنتيكی خواهد بود از عوارض مزمن معلوليتهای شديد در رنج خواهند بود. در يك مطالعهای كه انجام شده، ميانگين سن پدر و مادر، سطح ازدواج، سطح تحصيلات آنها و تعداد حاملگی ها در هر دو گروه ازدواج فاميلی و غيرفاميلی يكسان در نظر گرفته شد ولي فراوانی نسبی ناهنجاريهای مادرزادی آشكار در فرزندان زوجهای با ازدواج فاميلی ۶ درصد و در ازدواج های غيرفاميلی ۳ درصد بدست آمد. بين ميانگين سقط خود به خودي در اين دو گروه اختلاف معنی داری وجود نداشت. در گروه ازدواج فاميلی ۶/۱۳ درصد و در گروه ازدواج غيرفاميلی ۵/۱ درصد زوجها مرگ اولين فرزند خود را ذكر كردند.
براساس نتايج بدست آمده از شجره نامههای والدين خويشاوند و غير خويشاوند، اختلالات عصبی و عضلانی تا هفت برابر، افراد دچار بدشكلیهای مادرزادی عقب مانده ذهنی با ساير اختلالات مادرزادی تا چهار برابر، افراد دچار عقبمانده ذهنی و دچار فلج تا سه برابر، افراد با كاهش ضريب هوشی تا دو برابر. در فرزندان با والدين خويشاوند بيش از فرزندان زوجهای غير خويشاوند است. به گزارش سرويس «پژوهشی» خبرگزاری دانشجويان ايران (ايسنا) با بررسی مراجعان به مراكز مشاوره ژنتيك مشخص شده كه بروز عقبماندگيی های ذهنی مادرزادی در خانواده هايی كه والدين آنها خويشاوند هستند حداقل ۲ برابر فرزندانی هستند که از والدین غیر خویشاوند متولد شده اند.
براي ديدن واضح اثر خويشاوندی در مرگ و مير، گروه زنان را به ۳ دسته تقسيم كردهاند: ۱- ازدواج خويشاوندی نزديك، ۲- ازدواج خويشاوندی دور ۳- ازدواج غيرخويشاوندی، نتايج بدست آمده نشان دادهاند كه مرگ و مير كودكان در ازدواجهای فاميلی نزديك بيشتر و در ازدواجهای غيرخويشاوندی كمتر است.
نقش حیاتی آزمایشگاه ژنتیک در پیشگیری از ناهنجاریهای ازدواج فامیلی
همانطور که آمار و ارقام تکاندهنده بالا نشان میدهند، ازدواجهای خویشاوندی به دلیل بالا بودن ضریب همخونی و اشتراک ژنتیکی، ریسک بروز معلولیتها، بیماریهای نادر مغلوب و مرگومیر نوزادان را تا دو برابر و اختلالات عصبی-عضلانی را تا هفت برابر افزایش میدهند. اما آیا در دنیای امروز و با پیشرفتهای شگرف علم ژنتیک، عشق و پیوندهای فامیلی باید با ترس و دلهره همراه باشند؟ پاسخ قطعاً «خیر» است.
امروزه با وجود تکنیکهای پیشرفته غربالگری و پیش از تولد، دیگر نیازی به پذیرش ریسکهای کورکورانه نیست. آزمایشگاههای ژنتیک پیشرفته با ترسیم دقیق شجرهنامه ژنتیکی، بررسی ناقل بودن زوجین در بیماریهای مغلوب (مانند تالاسمی، SMA، ناشنواییهای ارثی و اختلالات متابولیک) و انجام آزمایشهای نوین تخصصی، این امکان را فراهم کردهاند که زوجین با آگاهی کامل و اطمینان خاطر، قدم در راه زندگی مشترک بگذارند. علم ژنتیک اکنون در خدمت سلامت نسلهاست تا ساختارهای فرهنگی و باورهای سنتی، به بهای سلامت فرزندان تمام نشوند.
آزمایشگاه ژنتیک دکتر رحمانی؛ همراه شما در تضمین سلامت نسل فردا
بسیاری از بیماریهای ژنتیکی در ظاهرِ سالمِ دخترعمو و پسرعمو یا دخترخاله و پسرخاله پنهان شدهاند. در آزمایشگاه ژنتیک دکتر رحمانی، ما با بهرهگیری از مدرنترین تجهیزات آزمایشگاهی روز دنیا و تیمی از متخصصان برجسته ژنتیک پزشکی، دقیقترین مشاورهها و آزمایشهای پیش از ازدواج فامیلی را به شما ارائه میدهیم. ما به شما کمک میکنیم تا زنجیره بیماریهای ارثی را قطع کنید و با آرامش خاطر، کانون خانواده خود را بنا نهید.
تضمین سلامت فرزندانتان، بهترین هدیه ازدواج شماست.
همین امروز برای آیندهای روشنتر اقدام کنید: اگر در شرف ازدواج فامیلی هستید یا تمایل دارید قبل از بارداری از سلامت ژنتیکی فرزند خود مطمئن شوید، زمان را از دست ندهید. جهت دریافت مشاوره ژنتیک رایگان اولیه و تعیین وقت آزمایش، همین حالا با آزمایشگاه ژنتیک دکتر رحمانی تماس بگیرید و یا فرم رزرو نوبت را در وبسایت ما تکمیل کنید.
-
تلفن تماس: 04135570671
-
آدرس وبسایت: www.dr.rahmanigeneticlab.ir
-
آدرس:تبریز-خیابان ۱۷ شهریور جدید-روبروی برج آذربایجان-جنب داروخانه دکتر خازن-مجتمع پزشکی سامان-طبقه ۴
با یک آزمایش ساده در آزمایشگاه دکتر رحمانی، لبخند سلامت را به فرزندان خود هدیه دهید.
آیا این مطلب برایتان مفید بود؟